KONTAKT Z NAMI:
tel. 509 257 052
email: biuro@dedede.pl
 
Wołek Zbożowy (Sitophilus Granarius)

 

Sitophilus granarius L. Wołek zbożowy

Najpospolitszy i najgroźniejszy szkodnik ziarna od czasów starożytnych. Już w antycznej literaturze spotkać można pierwsze przepisy prymitywnego zwalczania tego szkodnika.
 

Budowa:
Długość ciała 2,5-5,1 mm. Samce są nieco mniejsze niż samice. Wołek jest barwy ciemnobrązowej do czarnej, lekko błyszczący. Bezpośrednio po opuszczeniu ziarna jest jaśniejszy, żółtawy i stopniowo ciemnieje. Przedplecze wydłużone, pokryte podłużnie wgłębnymi punktami. Również na okrywach podłużne punktowe wzgłębienia biegnące rzędami. Ryjek wydłużony, w przekroju okrągły, u samców nieco krótszy i grubszy niż u samic, również pokryty podłużnymi dołeczkami. Brak skrzydeł. Nogi o stopach 4 członowych.
 

Występowanie:
Wołek zbożowy jest gatunkiem kosmopolitycznym, jednak w kraju o klimacie tropikalnym i subtropikalnym zastępuje go pokrewny gatunek Sitophilus oryzae L. Wołek ryżowy. Ojczyzną wołka jest prawdopodobnie Wschód, skąd dzięki handlowi zbożem rozprzestrzenił się po całym świecie. W ciągu wielu tysięcy lat życia w przechowalniach chrząszcz ten dostosował się do specjalnych warunków wiążąc się całkowicie z nowym środowiskiem. Dziś wołek nie występuje w przyrodzie poza ptrzechowalniami, zatracił też zdolność lotu. W Polsce jest najpospolitszym szkodnikiem ziarna w przechowalniach.
 

Biologia:
Już kilka dni po opuszczeniu ziarna wołek przystępuje do kopulacji. Akt kopulacji może być kilkakrotnie powtarzany. Do kilkunastu dni po kopulacji samiczki przystępują do składania jaj, które składane są do produktów stanowiących odpowiedni pokarm dla larw, a swą strukturą gwarantujące swobodny rozwój. Cząstka pokarmowa musi być conajmniej tak duża, by wystarczyła larwie do przepoczwarzenia się, oraz by przez cały ten czas izolowała ją od otoczenia. Ziarna pszenicy są w zupełności odpowiednie dla rozwoju wołka i larwa nigdy nie zużywa do końca zapasu pokarmowego jednego ziarna, niemniej jednak samiczka wołka zawsze wybiera ziarno większe. Samica wierci ryjkiem otwór w ziarnie lub cząstce jakiegoś produktu mącznego, następnie umieszcza w nim jedno jajo i otwór zakleja specjalną lepką wydzieliną. Cała czynność trwa ok 1,5 godziny. Miejsce złożenia jaja w ziarnie jest niewidoczne. Dopiero po przepłukaniu ziaren w nadmanganianie potasu miejsca te uwidaczniają się jako ciemniejsza plamka. W silnie porażonym zbożu zdarza się, że do jednego ziarna złożone są dwa lub więcej jaj. Wtedy jednak tylko jedna larwa rozwija sięnormalnie a pozostałe przeważnie giną. Jedna samica skłąda dzienie przeciętnie dwa jaja. Okres składania jaj trwa zwykle kilka miesięcy. Ogólna liczba złożonych jaj oscyluje pomiędzy 150 sztukami w warunkach optymalnych do 100 sztuk w warunkach przeciętnych. Samice po złożeniu jaj żyją zwykle krótko. Najdogodniejsza temperatura do składania jaj wynosi 26 stopni celcjusza. Gdy temperatura spada poniżej 11 stopni składanie jaj ustaje, w nieogrzewanych pomieszczeniach zwykle w połowie października. Składanie jaj ustaje również gdy temperatura podnosi się powyżej 34 stopni. Jaja wołka mają przeciętnie 0,6x0,3 mm i są białe, błyszczące, o owalnym zarysie. Rozwój zarodkowy trwa 4 dni w temp. powyżej 14 stopni. Larwa wołka po wyjściu z osłon natychmiast przystępuje do żerowania. Jest bardzo mała bo ok 0,4 mm długości, biała i silnie wygięta.Głowa brązowa.. W końcowym etapie rozwoju larwa osiąga średnio 2,3 mm długości. Nigdy nie opuszcza ziarna lub innej cząstki pokarmowej w której się rozwija.